Yetişkinlerde astım şüphesinde Göğüs Hastalıkları bölümüne başvurulabilir. Çocuklarda ilk değerlendirmeyi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları yapabilir. Gerektiğinde Çocuk Göğüs Hastalıkları veya Çocuk Alerji ve İmmünoloji görüşü alınabilir. Özellikle geceleri tekrarlayan öksürük, nefes alıp verirken hırıltı ve eforla ortaya çıkan nefes darlığı muayenede paylaşılması gereken belirtilerdir.
Nefes darlığı nedeniyle cümle kurmakta zorlanıyorsanız, dudaklarda morarma veya bilinç değişikliği varsa 112’yi arayın.
Astım, akciğerlere hava taşıyan yolları etkileyen kronik bir hastalıktır. Hava yolları hassaslaşabilir ve zaman zaman daralabilir. Bu daralma, nefes darlığına, hırıltıya, öksürüğe veya göğüste sıkışma hissine yol açabilir. Belirtiler gün içinde ve günler arasında değişebilir. Kişi bazı günler rahat nefes alırken başka günlerde özellikle gece veya sabaha karşı öksürükle uyanabilir.
Astımda sık görülen belirtiler şunlardır:
Belirtiler soğuk hava, sigara dumanı, polen veya solunum yolu enfeksiyonu gibi etkenlerle artabilir. Bir şikâyetin tek başına görülmesiyle astım tanısı konulamaz. Örneğin haftalardır süren gece öksürüğünde, öksürüğün ne zaman başladığı ve hırıltı ya da nefes darlığıyla birlikte olup olmadığı değerlendirilir.
Hekim belirtilerin ne zaman ortaya çıktığını, uykuyu bölüp bölmediğini ve egzersizle ya da belirli ortamlarda artıp artmadığını sorar. Daha önce benzer bir atak yaşadıysanız, bir alerjiniz varsa veya düzenli ilaç kullanıyorsanız bunları paylaşmanız değerlendirmeye yardımcı olur.
Tanıyı araştırırken spirometri adı verilen bir solunum fonksiyon testi yapılabilir. Bu test, derin bir nefes aldıktan sonra ne kadar havayı ne hızla dışarı verebildiğinizi ölçer. Gerektiğinde hava yollarını genişleten bir ilaç verildikten sonra ölçüm tekrarlanır. Hekim iki sonucu karşılaştırarak hava akımında değişiklik olup olmadığına bakar.
Tedavi, gündüz ve gece belirtilerini kontrol etmeyi ve astım atağı riskini azaltmayı amaçlar. Hekim, belirtilerin sıklığına ve önceki ataklara göre solunum yoluyla alınan ilaçlar planlayabilir. Bu ilaçların akciğerlere yeterli miktarda ulaşması için inhalerin doğru kullanılması önemlidir. Cihazı nasıl kullandığınızı muayenede gösterebilir, gerekiyorsa uygulamayı birlikte gözden geçirebilirsiniz.
Hekiminizle hazırlayacağınız yazılı astım eylem planında, belirtiler arttığında hangi adımları izleyeceğiniz ve ne zaman acil yardım almanız gerektiği yer alabilir. Gece öksürüğü yeniden başladıysa, olağan hareketlerinizde daha çabuk nefessiz kalıyorsanız veya rahatlatıcı ilaca daha sık ihtiyaç duyuyorsanız bu değişiklikleri hekiminizle paylaşın.
Nefes darlığı hızla artıyorsa veya hekiminizin önerdiği rahatlatıcı ilaçla düzelmiyorsa acil değerlendirme alın. Konuşmayı güçleştiren nefes darlığı, dudaklarda morarma, belirgin uyku hâli veya bilinç bulanıklığı varsa 112’yi arayın.
Astım için Göğüs Hastalıklarına mı, Alerji bölümüne mi gidilir?
Yetişkinlerde astım şüphesini Göğüs Hastalıkları değerlendirebilir. Belirtiler polen veya ev tozu gibi alerjenlerle ilişkili görünüyorsa hekim ayrıca alerji değerlendirmesi isteyebilir.
Solunum testi normal çıkarsa astım olabilir mi?
Evet. Astım belirtileri zaman içinde değiştiği için şikâyetin olmadığı bir günde yapılan ölçüm normal çıkabilir. Şüphe sürüyorsa hekim testi başka bir zamanda tekrarlayabilir veya ek inceleme isteyebilir.
Sadece gece öksürüğü astım belirtisi olabilir mi?
Gece öksürüğü astımda görülebilir, ancak başka nedenleri de vardır. Öksürük tekrarlıyorsa veya uykuyu bölüyorsa ne zaman başladığını ve efor, soğuk hava ya da dumanla artıp artmadığını hekiminize anlatın.
Astım ilacı, şikâyetler geçince bırakılır mı?
Şikâyetlerin azalması tedavinin işe yaradığını gösterebilir. İlacı bırakma veya doz değiştirme kararını, belirtileri ve atak riskini değerlendiren hekiminizle birlikte verin.
Bu yazı Avrupa Hospital Adana tarafından genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gerekir.